Bytów podnosi podatki, a sklepy znikają. Radni pytają, kto uratuje centrum miasta?

Rada Miejska w Bytowie zdecydowała o podwyżce podatku od nieruchomości na 2027 rok. Zmiana miała przynieść gminie około 530 tysięcy złotych dodatkowych dochodów. Dyskusja o kilku procentach przerodziła się w spór o przyszłość lokalnych przedsiębiorców, pustoszejące centrum, wielkie markety i sposób wydawania publicznych pieniędzy. W tle pojawiła się zapowiedź zamknięcia sklepu „1001 drobiazgów”, który działał ponad 60 lat. Radni przedstawili też pomysły na wsparcie małego handlu.

::addons{"type":"only-with-us","color":"black"}

W sierpniu 2024 roku przed sklepem „1001 drobiazgów” przy ulicy Wojska Polskiego w Bytowie rozbrzmiewała muzyka. Rodzinny interes świętował sześćdziesięciolecie działalności. Były wspomnienia klientów, jubileuszowe zakupy i występ artysty musicalowego. Sklep, założony przez Irenę i Bernarda Parzątka-Lipińskich, przez dziesięciolecia stał się częścią historii miasta. Dziś prowadzi go ich córka Grażyna Hinz.

Dwa lata później podczas sesji Rady Miejskiej padła wiadomość, która może oznaczać koniec tej historii. Według radnego Andrzeja Borzyszkowskiego w listopadzie ma rozpocząć się wyprzedaż, a w grudniu sklep zakończy działalność.

::event{"type":"horizontal","item":"1257"}

Właśnie w takim momencie bytowscy radni dyskutowali o kolejnej podwyżce podatku od nieruchomości. O 2,8 procent. Niewiele? Dla jednych to rozsądna korekta, która pozwoli utrzymać gminne finanse. Dla innych kolejny ciężar dokładany przedsiębiorcom, którzy już teraz walczą o przetrwanie.

I choć ostatecznie 15 radnych poparło podwyżkę, jeden zagłosował przeciw, a jeden wstrzymał się od głosu, znacznie ciekawsze od samego wyniku okazało się to, co wydarzyło się przed głosowaniem.

PÓŁ MILIONA DLA GMINY. ALE NA CO KONKRETNIE?

Burmistrz Ireneusz Gospodarek przekonuje, że niewielkie, coroczne podwyżki są lepszym rozwiązaniem niż wieloletnie zamrażanie stawek, które później wymusza jednorazowy, znacznie boleśniejszy wzrost. Przypomina sytuację z poprzedniej kadencji, kiedy konieczna była korekta sięgająca około 10 procent.

- Nie chcemy grillować mieszkańców ani przedsiębiorców - mówi Ireneusz Gospodarek, uzasadniając ostrożne podejście do podnoszenia podatków.

Skarbnik Barbara Góra przedstawia wyliczenia. Tam, gdzie obowiązują stawki maksymalne, wzrost wynosi 2,7 procent, a w pozostałych kategoriach 2,8 procent. Według urzędowych szacunków zmiana powinna przynieść gminie około 530 tysięcy złotych dodatkowych dochodów.

Burmistrz wskazuje również na inflację, która według przywołanej przez niego prognozy może na koniec roku sięgnąć 4 procent. Skarbnik odwołuje się natomiast do rządowych założeń budżetowych, przewidujących inflację na poziomie 2,5 procent. Władze gminy uznają proponowany wzrost za kompromis między potrzebami budżetu a możliwościami mieszkańców.

Tyle że radny Mateusz Oszmaniec nie zamierza poprzestać na zapewnieniu, że podwyżka jest rozsądna. Stawia pytanie, które zmienia kierunek całej dyskusji: dlaczego właśnie 2,8 procent? Dlaczego nie więcej, skoro wydatki gminy rosną szybciej?

Przywołuje koszty zimowego utrzymania dróg, które według omawianych na sesji szacunków mogą sięgnąć około 800 tysięcy złotych. To więcej niż cały przewidywany dodatkowy wpływ z podwyżki podatku od nieruchomości. A przecież gmina musi jeszcze utrzymywać zieleń, drogi, chodniki i pozostałą infrastrukturę.

Radny nie domaga się podnoszenia podatków dla samego podnoszenia. Chce, aby każda decyzja miała konkretne uzasadnienie finansowe, które później będzie można przedstawić mieszkańcom.

- Ja jestem za podwyżką, która ma adekwatne odniesienie - zaznacza Mateusz Oszmaniec.

W jego wypowiedzi pojawia się również zarzut dotyczący planowania wydatków. Radny pyta, dlaczego niektóre przetargi, w tym dotyczące zimowego utrzymania, nie zostały przygotowane wcześniej. Samorząd powinien przewidywać koszty, a nie reagować na nie w ostatniej chwili.

Burmistrz odpowiada, że przygotowywanie budżetu nie polega na przypisywaniu każdej podwyżki do jednej konkretnej inwestycji. Pieniądze potrzebne są na wiele zadań, a bez wzrostu dochodów niektóre przedsięwzięcia trzeba będzie ograniczyć.

To pierwszy zasadniczy spór tej debaty. Czy podatek powinien rosnąć stopniowo, według przyjętego wskaźnika, czy dopiero po przedstawieniu radnym szczegółowego rachunku potrzeb i konkretnych wydatków?

RADNY WICZKOWSKI: „NAJLEPIEJ PODNIEŚĆ PODATEK I MIEĆ ŚWIĘTY SPOKÓJ”

Najbardziej zdecydowany sprzeciw zgłasza Janusz Wiczkowski. Co ciekawe, radny nie odrzuca samej zasady stopniowego podnoszenia podatków. Przyznaje, że wcześniej uważał ją za rozsądną. Jego zdaniem zmieniły się jednak warunki prowadzenia działalności gospodarczej.

Małe firmy ponoszą coraz większe koszty pracy, energii, paliwa i innych obowiązkowych opłat. Przedsiębiorcy walczą o klientów, a część z nich zamyka działalność.

Wiczkowski przekonuje, że w takiej sytuacji nawet niewielka podwyżka może być kolejnym niekorzystnym sygnałem ze strony samorządu.

- Każde obciążenie przedsiębiorców dodatkowo może skutkować negatywnymi skutkami - ostrzega radny.

Podnosi jeszcze jeden argument. Według jego relacji niektóre firmy z Bytowa przenoszą działalność do sąsiednich gmin, w których mogą płacić niższe podatki. Nie przedstawia jednak konkretnych danych pozwalających ocenić skalę tego zjawiska.

Jego rozumowanie jest proste: gmina może zyskać kilka tysięcy złotych na podwyżce, ale jeśli przedsiębiorca przeniesie działalność, straci wpływy z podatków na dłużej.

Radny proponuje więc szukanie oszczędności we własnych wydatkach, między innymi w dodatkach specjalnych i nagrodach. Wskazuje również na możliwość poprawienia skuteczności poboru należności.

- Najlepiej podnieść podatek i mieć święty spokój - podsumowuje Janusz Wiczkowski.

Burmistrz stanowczo nie zgadza się z sugestią, że głosowanie przeciw podwyżce oznacza brak odpowiedzialności. Wyjaśnia, że apelował do radnych o odpowiedzialną decyzję, ale nie zamierza oceniać ich sumienia ani odbierać prawa do sprzeciwu.

BYTÓW TAŃSZY OD SŁUPSKA, ALE DROŻSZY OD MIASTKA

Skarbnik Barbara Góra przedstawia porównanie stawek podatku od budynków związanych z działalnością gospodarczą. W Bytowie w 2026 roku obowiązuje stawka 31,86 zł za metr kwadratowy powierzchni użytkowej rocznie.

Dla porównania w Słupsku wynosi ona 35,15 zł, w Lęborku 35 zł, w Chojnicach 34,53 zł, w Kartuzach 32,50 zł, a w Kościerzynie 32,13 zł. W takim zestawieniu Bytów rzeczywiście wypada korzystnie.

Sytuacja wygląda jednak inaczej, kiedy spojrzeć na najbliższe gminy. Miastko stosuje stawkę 28,50 zł, Parchowo 30,50 zł, a Tuchomie 31,35 zł. Wszystkie te wartości są niższe niż w Bytowie.

I właśnie tutaj radni dochodzą do sedna problemu. Czy przedsiębiorca porównuje Bytów ze Słupskiem, czy raczej z gminą oddaloną o kilkanaście kilometrów, do której może przenieść działalność?

Ryszard Sylka odpowiada na ten argument w nieco inny sposób. Zwraca uwagę, że samo utrzymywanie niskich podatków nie gwarantuje rozwoju gospodarczego. Jako przykład przywołuje Miastko, gdzie stawka jest najniższa w powiecie, ale nie rozwiązuje to wszystkich problemów lokalnej gospodarki.

Radny opowiada się za podwyżką, jednocześnie domagając się poprawy infrastruktury służącej przedsiębiorcom. Wskazuje między innymi potrzebę wykonania łącznika w rejonie prokuratury oraz poprawy warunków przy ulicy Gołębiej.

Burmistrz informuje, że wskazane połączenie znalazło się w przygotowywanym projekcie budżetu, i deklaruje starania o utrzymanie tego zadania.

W ten sposób pojawia się kolejna koncepcja: podatki mogą wzrosnąć, ale przedsiębiorcy powinni widzieć, że dodatkowe wpływy przekładają się również na lepsze warunki prowadzenia działalności.

W CENTRUM BYTOWA CORAZ WIĘCEJ PUSTYCH WITRYN

Najbardziej niepokojący obraz miasta wyłania się z drugiej części debaty. Radni coraz mniej mówią o samych stawkach, a coraz więcej o tym, dlaczego tradycyjny handel w centrum Bytowa traci klientów.

Andrzej Płaczkiewicz przyznaje, że niewielką podwyżkę dotyczącą mieszkań można zrozumieć. Inaczej ocenia jednak sytuację przedsiębiorców, zwłaszcza tych prowadzących działalność w śródmieściu.

Zwraca uwagę na kolejne lokale wystawiane na wynajem lub sprzedaż. Wspomina o pustoszejących sklepach i proponuje odwrócenie dotychczasowego sposobu myślenia.

A może zamiast podnosić przedsiębiorcom podatek od każdego metra kwadratowego, należałoby go obniżyć?

Radny chce również poznać szczegóły opodatkowania i ewentualnych ulg dla przedsiębiorstw działających w innych częściach miasta, między innymi przy ulicach Przemysłowej i Wybickiego.

Chodzi o sprawdzenie, czy obecny system rzeczywiście sprzyja uczciwej konkurencji i czy można go zmienić tak, aby pomóc firmom działającym w najtrudniejszych warunkach.

To nie jest jeszcze gotowy projekt uchwały. Płaczkiewicz przedstawia jednak kierunek, który odwraca logikę całej dyskusji: zamiast zastanawiać się wyłącznie nad wysokością podwyżki, samorząd mógłby poszukać możliwości obniżenia wybranych obciążeń.

CZY BYTÓW MA ZA DUŻO MARKETÓW?

Jeszcze dalej idzie Andrzej Borzyszkowski. Jego zdaniem problem małych sklepów nie zaczyna się w urzędowej tabeli podatkowej.

Radny wskazuje na konkurencję ze strony wielkich centrów handlowych, rozwój sprzedaży internetowej oraz coraz trudniejszy dostęp do sklepów w centrum miasta.

Przekonuje, że skala rozwoju handlu wielkopowierzchniowego w Bytowie jest zbyt duża. Nie kwestionuje samego istnienia supermarketów, ale pyta, czy miasto rzeczywiście potrzebowało ich aż tyle.

Zwraca uwagę na rolę samorządu w kształtowaniu polityki przestrzennej. To właśnie poprzez miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego gmina ma wpływ na możliwości lokalizowania i rozbudowywania obiektów handlowych.

Radny przywołuje również przykład lokalnego zakładu przetwórstwa mięsnego. Według jego relacji z rozmów z właścicielami firma straciła około 40 małych odbiorców, którzy nie wytrzymali konkurencji z wielkimi sieciami. Sam zakład, jak przekazuje radny, jest zbyt mały, aby sprostać wymaganiom dostaw do supermarketów.

To obraz gospodarczej zależności, której nie widać przy zwykłym porównywaniu stawek podatkowych. Kiedy zamyka się mały sklep, traci nie tylko jego właściciel. Klienta może stracić również lokalny producent, dostawca i kolejny przedsiębiorca.

W dyskusji pada też sprawa parkowania w centrum.

- Kto tutaj ma kupić coś, jak tu nikt nie stanie? - pyta Andrzej Borzyszkowski.

Radny sugeruje rozważenie 15 lub 30 minut bezpłatnego parkowania, aby klienci mogli szybko zatrzymać samochód, zrobić zakupy i odjechać.

To propozycja daleko wykraczająca poza sam podatek od nieruchomości. Dotyczy tego, czy mieszkańcom opłaca się robić zakupy w centrum, skoro pod dużym marketem mogą wygodnie zaparkować i załatwić kilka spraw w jednym miejscu.

W tym kontekście informacja o możliwym zamknięciu sklepu „1001 drobiazgów” nabiera szczególnego znaczenia. Miejsce, które przez sześć dekad przetrwało kolejne zmiany gospodarcze, może nie przetrwać obecnej transformacji handlu.

Nie oznacza to, że podwyżka podatku jest przyczyną zapowiadanej likwidacji. Sama dyskusja radnych pokazuje jednak, jak wiele problemów nakłada się dziś na siebie.

PODATKOWA STREFA RATUNKOWA DLA CENTRUM?

Jedną z najciekawszych propozycji przedstawia Eugeniusz Wiatrowski. Radny zastanawia się, czy nie należałoby stworzyć systemu ulg dla przedsiębiorców prowadzących działalność w określonej części miasta.

Wymienia ulice Wojska Polskiego, Drzymały, Dworcową i Sikorskiego. Wskazuje na tradycyjne punkty handlowe i usługowe: pasmanterie, zakłady szewskie czy niewielkie sklepy spożywcze.

Zamiast traktować wszystkie obszary miasta jednakowo, samorząd mógłby sprawdzić możliwość stworzenia preferencji dla tych przedsiębiorców, którzy działają w miejscach szczególnie dotkniętych zamieraniem handlu.

Czy takie rozwiązanie byłoby prawnie dopuszczalne, na jakich warunkach i ile kosztowałoby budżet? Tego podczas sesji nie rozstrzygnięto. Radny proponuje jednak, aby problem przeanalizować znacznie wcześniej, a nie dopiero podczas kolejnego głosowania nad podatkami.

W jego wypowiedzi pobrzmiewa ważna uwaga: rada powinna przez cały rok pracować nad rozwiązaniami dla lokalnej przedsiębiorczości, zamiast raz w roku ograniczać się do decyzji o nowych stawkach.

To jeden z najbardziej konkretnych kierunków, jakie wyłoniły się z debaty. Pomysł nie został jednak przekształcony w uchwałę ani formalny program pomocy.

KTO PŁACI, A KTO KORZYSTA ZE ZWOLNIEŃ?

Dyskusja schodzi również na temat sprawiedliwości podatkowej. Marek Masłowski zwraca się do burmistrza z prośbą o pisemne zestawienie podmiotów korzystających ze zwolnień z podatku od nieruchomości i przyczyn przyznania takich preferencji.

Radny wyjaśnia, że w rozmowach z mieszkańcami pojawiają się sugestie, iż niektóre firmy mogą korzystać z ulg. Chce zweryfikować te informacje, zamiast opierać się na pogłoskach.

Skarbnik Barbara Góra przypomina, że wykazy udzielonych ulg i zwolnień podlegających obowiązkowi publikacji są dostępne w Biuletynie Informacji Publicznej, a urząd może przygotować dodatkowe zestawienie.

Wyjaśnia również, że gmina stosuje zwolnienia inwestycyjne w ramach pomocy de minimis. Część przedsiębiorców korzysta jeszcze z przepisów uchwały z 2020 roku, natomiast regulacje przyjęte w 2024 roku obowiązują do 2030 roku. Przy spełnieniu określonych warunków zwolnienie może trwać trzy lata.

Pojawia się więc interesujący paradoks. Gmina oferuje ulgi związane z nowymi inwestycjami, podczas gdy radni coraz głośniej rozmawiają o ratowaniu przedsiębiorstw działających od kilkudziesięciu lat.

Czy system preferencji powinien premiować wyłącznie powstawanie nowych obiektów, czy także pomagać istniejącym firmom w utrzymaniu działalności? Na to pytanie podczas sesji nie padła jednoznaczna odpowiedź.

CZY GMINA NAPRAWDĘ NIE POTRAFI ŚCIĄGNĄĆ PODATKÓW?

Na zarzut, że dodatkowych pieniędzy należy szukać przede wszystkim w lepszej egzekucji należności, skarbnik odpowiada konkretnymi danymi.

Ściągalność podatku od nieruchomości w Bytowie wynosi 93 procent, podczas gdy przytoczona przez nią mediana dla gmin powiatu bytowskiego to 90,6 procent. W przypadku osób fizycznych wynik Bytowa sięga 94 procent, przy medianie powiatowej wynoszącej 82 procent.

Podatek od środków transportowych jest ściągany na poziomie 90,3 procent, natomiast opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na poziomie 95,1 procent. To dane przedstawione przez skarbnik według stanu na koniec 2025 roku.

Barbara Góra wskazuje, że część zaległości dotyczy osób i podmiotów, od których wyegzekwowanie pieniędzy jest niemożliwe z powodu braku majątku.

Nie oznacza to, że system poboru podatków nie wymaga żadnych usprawnień. Przedstawione dane pokazują jednak, że Bytów osiąga w tych obszarach wyniki wyższe niż przywołane wskaźniki powiatowe.

W dyskusji pada też przypomnienie, że stawki podatku od środków transportowych pozostają w gminie bez zmian od kilku lat. Burmistrz traktuje to jako element polityki ograniczania obciążeń przedsiębiorców.

RADNI CHCĄ INWESTYCJI, NIE DODATKÓW SPECJALNYCH

Na początku dyskusji Aleksander Pradella zapowiada poparcie dla podwyżki, choć wcześniej podczas posiedzenia komisji wstrzymał się od głosu.

Stawia przy tym warunek polityczny: dodatkowe środki powinny służyć bieżącemu utrzymaniu gminy lub niewielkim inwestycjom, a nie finansowaniu dodatków specjalnych.

To kolejny głos pokazujący, że sama zgoda na wyższe podatki nie oznacza bezwarunkowej akceptacji sposobu wydawania pieniędzy przez urząd.

Podobnie Ryszard Sylka wiąże swoje poparcie z oczekiwaniem konkretnych działań infrastrukturalnych. Z kolei Mateusz Oszmaniec chce dokładniejszych wyliczeń, a Janusz Wiczkowski domaga się większych oszczędności.

Radni zgadzają się więc co do jednego: pieniądze publiczne mają przynosić mieszkańcom wymierne korzyści. Różnią się natomiast w odpowiedzi na pytanie, skąd je brać i na co przeznaczać w pierwszej kolejności.

PODATKI UCHWALONE. POMYSŁY NA RATOWANIE HANDLU POZOSTAŁY

Po blisko trzech kwadransach dyskusji przewodniczący Jan Treder zarządził głosowanie. Piętnastu radnych poparło nowe stawki, jeden był przeciwny, a jeden wstrzymał się od głosu. Uchwała została przyjęta. Wyższe podatki od nieruchomości zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2027 roku.

Znacznie mniej jednoznacznie zakończyła się rozmowa o przyszłości bytowskiego handlu.

Nie przyjęto programu ożywienia centrum. Nie zdecydowano o obniżeniu podatków dla małych przedsiębiorców. Nie rozstrzygnięto kwestii krótkiego, bezpłatnego parkowania. Pomysły na preferencje podatkowe dla wybranych obszarów pozostały propozycjami do dalszego rozważenia.

A przecież właśnie one mogą mieć dla części mieszkańców i przedsiębiorców większe znaczenie niż sama podwyżka o 2,8 procent.

Warto bowiem spojrzeć na tę sprawę z dwóch perspektyw. Dla gminy 530 tysięcy złotych to dodatkowe środki na wykonywanie zadań publicznych. Dla właściciela niewielkiego sklepu sama zmiana podatku może oznaczać relatywnie nieduży wzrost kosztów. Problem polega na tym, że ten wydatek dochodzi do wielu innych, które razem mogą przesądzać o opłacalności działalności.

Nie sposób jednocześnie przypisać zamykania sklepów wyłącznie podatkom. Konkurencja marketów, handel internetowy, czynsze, koszty pracy i dostępność parkingów tworzą znacznie bardziej skomplikowany obraz.

Debata z 28 października pokazała jednak coś istotnego. W bytowskiej radzie pojawiła się świadomość, że utrzymanie lokalnego handlu wymaga czegoś więcej niż corocznego głosowania nad podatkami.

Pozostaje pytanie, czy z tej świadomości wynikną konkretne działania.

Bo jeśli zapowiedź dotycząca „1001 drobiazgów” się potwierdzi, w grudniu z mapy handlowej Bytowa zniknie kolejny punkt z wieloletnią historią. A wraz z nim część wspomnień mieszkańców, którzy przez dziesięciolecia robili tam zakupy.

Podatek można podnieść kolejną uchwałą. Znacznie trudniej przywrócić do życia sklep, którego właściciel zdecydował już, że nie ma sensu dalej otwierać drzwi.

::addons{"type":"only-with-us","color":"black"}