Nie o liczbę autobusów toczy się dziś najważniejsza rozmowa w powiecie bytowskim, tylko o coś, co dla mieszkańców zwykle pozostaje niewidoczne. O podatek VAT. O interpretację Krajowej Informacji Skarbowej. O decyzję starosty, który zamiast odpuścić, wybiera drogę sądową.

Autobusy są w tej historii tłem — kosztownym i politycznie nośnym, ale jednak tłem. W centrum stoi konflikt o to, jak powiat ma rozliczyć VAT po zakupie pojazdów i czy samorząd ma prawo zrobić to tak, jak planował od początku.

Powiat kupił 10 autobusów, a w 2026 ma odebrać następnych 7. Pierwszą dziesiątkę wydzierżawiono spółce PKS Bytów SA za 1720 zł miesięcznie od autobusu. I właśnie ten mechanizm — zakup, dzierżawa, odzyskanie podatku — stał się punktem zapalnym.

Powiat liczył, że VAT odzyska w określony sposób. Wystąpił do Krajowej Informacji Skarbowej o interpretację podatkową. Odpowiedź była dla samorządu jak hamulec zaciągnięty w połowie zakrętu. Fiskus uznał, że rozumowanie powiatu jest nieprawidłowe. Według KIS VAT powinien być odliczony od całości zakupu, a nie tylko od wkładu własnego, a okres rozliczania poprzez dzierżawę powinien zostać wyraźnie skrócony — do 5 lat.

Samorząd próbował jeszcze raz. Zlecił ekspertyzę dotyczącą realnego okresu użytkowania autobusów — takiego, który wynika z praktyki technicznej, a nie z urzędowego założenia. Wystąpił o ponowną interpretację. I znów usłyszał „nie”.

Dla wielu samorządów taki moment jest sygnałem: zmienić model, przyjąć narzucone warunki, zamknąć temat. W Bytowie zapadła inna decyzja. Starosta Leszek Waszkiewicz mówi o tym bez wahania.

– Tak, będziemy walczyć do końca.

W jego wypowiedzi nie ma miękkich słów o „rozważaniu” czy „analizowaniu”. Jest przekonanie, że VAT da się odzyskać. Spór dotyczy czasu i ścieżki.

– My ten VAT tak czy siak odzyskamy, tylko jest pytanie kiedy.

To zdanie ustawia całą narrację zarządu powiatu. Nie chodzi o to, czy podatek przepadnie, tylko kiedy wróci do samorządowej kasy — i jak długo potrwa wojna z fiskusem. Na razie władze powiatu były zmuszone do dołożenia kwoty 6,5 miliona złotych do spółki PKS Bytów. 

Starosta przypomina też, że powiat ma ustawowy bufor.

– Na złożenie ostatecznego wniosku mamy pięć lat. Myślę, że procedury sądowe się w ciągu pięciu lat skończą.

W tych słowach kryje się stawka. Jeśli powiat wygra, odzyska VAT według własnej logiki, broniąc modelu, który — jak sugerują rozmowy — miał być korzystniejszy niż rozwiązanie narzucone przez KIS. Jeśli przegra, będzie musiał zastosować interpretację fiskusa, a to może oznaczać konieczność korekt rozliczeń, szybsze tempo „oddawania” VAT i ryzyko, że plan finansowy dotyczący autobusów trzeba będzie przebudować jeszcze raz.

Najbardziej realne konsekwencje nie dotyczą papierów, tylko budżetu. Spór o VAT może wpływać na dochody powiatu, płynność finansową i margines bezpieczeństwa przy kolejnych inwestycjach. W samorządach podobne konflikty potrafią ciągnąć się latami, zamrażając część planów albo wymuszając ostrożność w nowych decyzjach.

Wątpliwości dotyczą też ryzyka, które powiat bierze na siebie. Radni zwracają uwagę, że przyjęty model ma charakter autorski i wymaga nie tylko wiedzy, ale i zaufania do osób, które go pilotują. Pada argument, że w takich mechanizmach coś może zaskakiwać i to jest normalne. Pada też stara zasada: kto nie ryzykuje, ten nie ma. Zwraca się uwagę, że inne samorządy, obserwując podobne próby, potrafiły się wycofywać. Powiat bytowski — według deklaracji — zamierza iść dalej.

I tu dochodzimy do pytania, które będzie najważniejsze przez kolejne miesiące, a może lata. Czy starosta rzeczywiście dowiezie spór do końca i wygra z fiskusem, czy też Krajowa Informacja Skarbowa utrzyma swoje stanowisko, a powiat będzie musiał przełknąć tę interpretację jak gorzką pigułkę.

::news{"type":"see-also","item":"22198"}