Regionalna Izba Obrachunkowa w Gdańsku zakończyła kompleksową kontrolę gospodarki finansowej i zamówień publicznych w gminie Parchowo. Kontrolerzy badali przede wszystkim lata 2022–2025, a sama kontrola trwała od 21 stycznia do 22 maja 2026 roku. Protokół nie pokazuje finansowego trzęsienia ziemi, ale zawiera kilka ustaleń, które powinny zainteresować mieszkańców. Chodzi m.in. o zawyżanie niektórych opłat za zajęcie pasa drogowego, braki w dokumentacji, nieaktualną uchwałę dotyczącą ulg w spłacie należności, brak kontroli kasy w 2025 roku oraz brak ewidencji kart drogowych od 2021 roku.

::addons{"type":"only-with-us","color":"black"}

::event{"type":"vertical","item":"995"}

To nie jest protokół, w którym RIO jednym zdaniem podsumowuje „winnych” i „straty”. To raczej urzędnicza mapa miejsc, w których system działał dobrze, ale też takich, gdzie pojawiły się luki, opóźnienia albo błędne naliczenia.

Najbardziej konkretne ustalenia dotyczą opłat za zajęcie pasa drogowego. W kilku decyzjach naliczono opłaty według niewłaściwych stawek. Efekt? Opłaty zostały zawyżone.

RIO wskazuje decyzje, w których zawyżenia wynosiły m.in. 42,22 zł, 10,30 zł, 29,33 zł, 6,30 zł, 3,28 zł, 0,37 zł, 0,22 zł i 1,30 zł. Kwoty pojedynczo nie są wysokie, ale problem jest szerszy. Chodzi o mechanizm naliczania opłat według stawki właściwej dla urządzeń umieszczonych w jezdni, zatokach postojowych, autobusowych i parkingach, choć sprawy dotyczyły urządzeń w pozostałych elementach pasa drogowego.

W protokole odnotowano wyjaśnienia urzędnika, z których wynika, że problem miał związek z brakiem odpowiedniego zapisu w uchwale. Rada Gminy Parchowo miała już podjąć nową uchwałę, aby tę lukę usunąć.

DOKUMENTY NIEKOMPLETNE PRZY PASIE DROGOWYM

Na tym sprawa pasa drogowego się nie kończy. RIO ustaliła również braki w dokumentach składanych przy wnioskach o zajęcie pasa drogowego.

W 10 przypadkach do wniosków nie załączono ogólnego planu orientacyjnego z zaznaczeniem zajmowanego odcinka pasa drogowego. W 4 przypadkach brakowało informacji o sposobie zabezpieczenia robót, jeżeli nie był wymagany projekt organizacji ruchu. W 9 przypadkach nie załączono wymaganego oświadczenia.

To typowo urzędnicze uchybienia, ale ważne. Zajęcie pasa drogowego wiąże się z bezpieczeństwem, organizacją ruchu i pieniędzmi. Jeżeli dokumentacja jest niepełna, trudniej później wykazać, że decyzje były przygotowane w pełni prawidłowo.

KASA BEZ KONTROLI W 2025 ROKU

Kolejny fragment protokołu dotyczy kasy Urzędu Gminy. Kontrolerzy opisali zasady gospodarki kasowej, raporty kasowe i sposób dokumentowania operacji. W wielu miejscach nie wykazano nieprawidłowości. RIO odnotowała jednak jeden istotny fakt.

W 2025 roku w jednostce nie przeprowadzono kontroli kasy. Na koniec roku wykonano inwentaryzację kasy, a dodatkowa kontrola odbyła się już w trakcie czynności RIO, 23 lutego 2026 roku. Wówczas rzeczywisty stan gotówki był zgodny ze stanem raportowym.

Nie chodzi więc o wykazaną różnicę w kasie, ale o brak bieżącej kontroli w roku objętym badaniem.

BRAK ZAPYTANIA O KARALNOŚĆ

Przy gospodarce kasowej pojawia się jeszcze jeden szczegół. W aktach osobowych pracownika zastępującego kasjera RIO stwierdziła brak zapytania o karalność. Przy osobach mających styczność z kasą, gotówką i odpowiedzialnością materialną to ważny element formalnego zabezpieczenia urzędu.

Kontrolerzy odnotowali, że kasjerka miała w aktach oświadczenie o przyjęciu kasy z pełną odpowiedzialnością materialną oraz zapytanie o karalność. Problem dotyczył osoby zastępującej.

KARTY DROGOWE BEZ EWIDENCJI OD 2021 ROKU

RIO zwróciła też uwagę na druki ścisłego zarachowania. To dokumenty, które powinny być szczególnie pilnowane, bo służą do rozliczeń i kontroli. W gminie Parchowo do takich druków zaliczono m.in. czeki, dowody KP i KW, arkusze spisu z natury, kwitariusze oraz karty drogowe.

I właśnie przy kartach drogowych pojawia się problem.

Od 2021 roku nie prowadzono ewidencji kart drogowych, mimo że były stosowane do rozliczania pojazdów służbowych. To oznacza, że urząd korzystał z dokumentów objętych zasadami wzmożonej kontroli, ale nie prowadził ich przychodu i rozchodu w księgach druków ścisłego zarachowania.

NIEAKTUALNA UCHWAŁA O UMARZANIU NALEŻNOŚCI

Istotne ustalenie dotyczy również zasad umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności cywilnoprawnych. Rada Gminy Parchowo miała w tym zakresie uchwałę z 2010 roku.

RIO wskazała, że do tej uchwały nie wprowadzono żadnych zmian i nie dostosowano jej do nowelizacji ustawy o finansach publicznych z 2017 roku. To ważne, bo przepisy po nowelizacji inaczej rozróżniają należności publicznoprawne i cywilnoprawne oraz warunki ich umarzania.

W praktyce w 2025 roku do urzędu wpłynął jeden wniosek o umorzenie zaległości za wodę i ścieki. Wójt odmówiła umorzenia, wskazując brak przesłanek. Problemem nie była więc sama decyzja, lecz stara podstawa prawna, której gmina nie zaktualizowała przez lata.

OPÓŹNIONE UPOMNIENIA PODATKOWE

Kontrolerzy sprawdzili też windykację zaległości podatkowych. W 2025 roku wystawiono 140 upomnień na łączną kwotę 96 750,93 zł oraz 20 tytułów wykonawczych na kwotę 14 869 zł.

RIO ustaliła, że w dwóch przypadkach upomnienia zostały wystawione po terminie. Opóźnienia wynosiły 35 i 36 dni. Jednocześnie w protokole zaznaczono, że po doręczeniu upomnień i bezskutecznym upływie terminu urząd wystawiał tytuły wykonawcze oraz podejmował przewidziane prawem czynności egzekucyjne.

SPRZEDAŻ DZIAŁKI W ŻUKÓWKU Z BRAKIEM W PROTOKOLE

W 2025 roku gmina sprzedała trzy nieruchomości. Jedna sprzedaż odbyła się w przetargu ustnym nieograniczonym, dwie w trybie bezprzetargowym.

Przy sprzedaży działki nr 222/37 w Żukówku RIO wskazała, że w protokole z przetargu z 1 kwietnia 2025 roku zabrakło informacji o obciążeniach i zobowiązaniach, których przedmiotem była zbywana nieruchomość. To element wymagany przepisami dotyczącymi przetargów na zbycie nieruchomości.

Sama sprzedaż została później zawarta aktem notarialnym. Cena wywoławcza wynosiła 89 500 zł, a wpływy netto ze sprzedaży nieruchomości w drodze przetargu w 2025 roku wyniosły 90 400 zł.

DOTACJA I BRAKUJĄCE OŚWIADCZENIE

W części dotyczącej dotacji pojawia się jeszcze jedno ustalenie. Przy rozliczeniu pomocy finansowej dla Powiatu Bytowskiego na dofinansowanie zakupu wyposażenia Warsztatów Terapii Zajęciowej w Bytowie RIO odnotowała brak oświadczenia dotyczącego wykorzystania środków finansowych zgodnie z przeznaczeniem, mimo że taki wymóg wynikał z umowy.

Z protokołu wynika, że Powiat Bytowski złożył sprawozdanie, ale brakowało jednego z elementów przewidzianych w zapisach umownych.

GRUNT SKARBU PAŃSTWA POZA EWIDENCJĄ POZABILANSOWĄ

Kontrola objęła również mienie. Gmina Parchowo posiadała prawo użytkowania wieczystego działki nr 367/59 we Frydrychowie. Chodzi o grunt Skarbu Państwa, przeznaczony na cel publiczny, czyli ogólnodostępny ciąg komunikacyjny z miejscami parkingowymi prowadzącymi do linii brzegowej jeziora Mausz.

RIO ustaliła, że prawo użytkowania wieczystego zostało przyjęte na stan jako środek trwały o wartości 17 409 zł. Jednocześnie w protokole zapisano, że jednostka nie ujmowała gruntu Skarbu Państwa w ewidencji księgowej pozabilansowej gminy.

KONTROLA ZAKOŃCZONA. PROTOKÓŁ PODPISANY

Kontrolę zakończono 22 maja 2026 roku. Ustalenia przedstawiono kierownictwu jednostki i omówiono na posiedzeniu. Protokół podpisali przedstawiciele Regionalnej Izby Obrachunkowej oraz jednostka kontrolowana.

Z dokumentu wyłania się obraz gminy, w której wiele procedur działało poprawnie, ale jednocześnie RIO znalazła kilka punktów wymagających poprawy. Najmocniejsze dotyczą błędnie naliczanych opłat za pas drogowy, braków w dokumentach, nieaktualnej uchwały, braku kontroli kasy i nieprowadzenia ewidencji kart drogowych.

To nie są ustalenia o wielomilionowych stratach. To raczej sygnał, że w samorządzie nawet drobny formularz, brak załącznika albo nieaktualna uchwała mogą po latach stać się problemem opisanym w protokole kontroli.

::news{"type":"see-also","item":"24259"}

::addons{"type":"only-with-us","color":"black"}