Zmiany na placu Krofeya w Bytowie budzą emocje od samego początku. Najpierw pojawia się informacja o likwidacji parkingu, teraz dochodzi kolejny wrażliwy temat. Z centrum miasta ma zniknąć Pomnik Bojowników o Polskość Ziemi Bytowskiej, potocznie nazywany Światowidem. Władze Bytowa tłumaczą to planowaną przebudową placu i względami bezpieczeństwa. W zamian proponują nową formę upamiętnienia na rondzie u zbiegu ulic Dworcowej i Drzymały.

::addons{"type":"only-with-us","color":"black"}

::event{"type":"vertical","item":"979"}

To nie jest zwykła zmiana w przestrzeni miejskiej. Chodzi o miejsce, symbol i pamięć o ludziach, którzy walczyli o polskość ziemi bytowskiej. Dlatego temat natychmiast wywołuje pytania. Czy pomnik powinien zniknąć z centralnego punktu miasta? Czy wystarczy nowa forma artystyczna na rondzie? I czy przed rozbiórką ktoś powinien jeszcze raz sprawdzić, w jakim stanie faktycznie jest Światowid?

Wiceburmistrz Jadwiga Dąbek przypomina, że sprawa nie pojawia się nagle. Już w 2013 roku Rada Miejska zajęła stanowisko dotyczące rozbiórki pomnika. Chodziło zarówno o stan techniczny obiektu, jak i sposób upamiętnienia idei, którą symbolizuje.

– Rada Miejska w 2013 roku zajęła stanowisko, w którym wyraziła konieczność rozbiórki tego pomnika ze względu na zły stan techniczny samego obiektu oraz upamiętnienia idei tego pomnika w sposób wybrany przez radę czy burmistrza – mówi Jadwiga Dąbek.

Wiceburmistrz wyjaśnia, że stanowisko zostało zaskarżone, ale ostatecznie sąd administracyjny uznał, że należy traktować je jak uchwałę.

– Mamy uchwałę, która mówi o rozbiórce, ponieważ będzie przebudowa placu Krofeya i nie widzimy możliwości pozostawienia tego pomnika, ze względów bezpieczeństwa – tłumaczy.

NOWY POMNIK NA RONDZIE

Według koncepcji przedstawianej radnym obecny pomnik ma zostać zastąpiony nową przestrzenną formą artystyczną. Ma ona stanąć na wysepce nowego ronda u zbiegu ulic Dworcowej i Drzymały.

Wiceburmistrz informuje, że podobny kierunek pojawia się również w interpelacji radnego Aleksandra Pradelli. Burmistrz Bytowa chce przedstawić radnym uchwałę dotyczącą posadowienia nowego upamiętnienia właśnie w tym miejscu.

– Jeżeli Rada Miejska przychyliłaby się do powstania tego pomnika, chcielibyśmy w czerwcu ogłosić konkurs na projekt przestrzennej formy artystycznej, upamiętniającej ideę powstania Pomnika Bojowników o Polskość Ziemi Bytowskiej – zapowiada Jadwiga Dąbek.

Konkurs ma mieć charakter ogólnopolski i być skierowany do artystów. Władze zakładają, że forma będzie ograniczona gabarytowo, bo ma znaleźć się na środku ronda.

– To będzie ogólnopolski konkurs dla artystów na upamiętnienie tej idei – dodaje wiceburmistrz.

TRZY PROJEKTY DO KONSULTACJI

Procedura ma być dwuetapowa. Najpierw artyści przedstawiają swoje prace, później komisja konkursowa wybiera trzy najlepsze propozycje. Te mają trafić do konsultacji społecznych.

– Spośród wszystkich prac, które wpłyną, trzy prace zostaną poddane konsultacjom społecznym – mówi Dąbek.

Nowy pomnik ma powstać wraz z zakończeniem prac na rondzie. Formalnie temat ma jeszcze wrócić do Rady Miejskiej w postaci uchwały.

„SCHODZIMY Z UPAMIĘTNIENIEM NA RONDA?”

Najmocniej reaguje radny Andrzej Borzyszkowski. Nie kryje, że ma problem nie tylko z samą lokalizacją, ale także z wymową całej decyzji. Jego zdaniem symbol walki o polskość ziemi bytowskiej nie powinien znikać z centralnego placu miasta.

– Rozumiem po tej wypowiedzi, że my z upamiętnieniem walki o polskość ziemi bytowskiej schodzimy na ronda? Z placów na ronda? – pyta radny.

Borzyszkowski kwestionuje również argument o złym stanie pomnika. Według niego przed podjęciem ostatecznej decyzji należy wykonać ponowną ekspertyzę techniczną.

– Według mojej wiedzy ten pomnik nie jest w złym stanie. Nie wiem, kto wydawał tę ekspertyzę i dlatego wnioskuję, żeby przeprowadzić ponowną. Jeżeli on jest w dobrym stanie, trzeba go odrestaurować, a jeżeli nie, w tym miejscu upamiętnić, a nie schodzić z upamiętnieniem na ronda – mówi Andrzej Borzyszkowski.

Radny podkreśla, że Światowid jest już częścią lokalnej symboliki. Przypomina o mieszkańcach, którzy w okresie międzywojennym walczyli o zachowanie polskości na ziemi bytowskiej.

– Wpisuje się w symbol walki miejscowych Polaków w międzywojniu, od 1918 do 1939 roku – mówi.

„PAMIĘTAJMY, ŻE MIESZKAMY TUTAJ W POLSCE”

Borzyszkowski zwraca też uwagę, że w Bytowie brakuje jego zdaniem wyraźnych symboli ogólnopolskich i patriotycznych. Przywołuje przykład Miastka, gdzie samorząd upamiętnił stulecie odzyskania niepodległości.

– W Bytowie taki fakt nie miał miejsca. Jeżeli już coś upamiętniamy, dbamy o to, żeby niemieckość upamiętnić, żeby żydowskość upamiętnić. Jestem za tym, upamiętniajmy to, ale pamiętajmy też, że my obecnie mieszkamy tutaj w Polsce – mówi radny.

W jego ocenie Bytów powinien mocniej eksponować symbole związane z polską historią, językiem, wiarą i lokalną tożsamością. Proponuje, aby nie ograniczać się do przeniesienia idei pomnika na rondo, ale pomyśleć szerzej o miejscu, które mogłoby stać się ważnym punktem dla mieszkańców i turystów.

– Bardzo spodobałoby mi się coś takiego jak Światowid, a wokół niego na przykład poczet królów polskich. Czemu my w tym kierunku nie idziemy? – pyta Borzyszkowski.

Radny przekonuje, że odpowiednio odrestaurowany pomnik w centrum miasta mógłby stać się jednym z charakterystycznych punktów Bytowa. Nie tylko obiektem historycznym, ale również miejscem, które opowiada o polskiej obecności na tej ziemi.

„BYLIŚMY, JESTEŚMY, BĘDZIEMY”

Do sprawy odnosi się burmistrz Ireneusz Gospodarek. Podkreśla, że przeniesienie idei pomnika na rondo ma służyć jej lepszemu wyeksponowaniu, a nie pomniejszeniu znaczenia.

Zapewnia też, że w warunkach konkursu mają zostać zapisane konkretne wymagania dotyczące symboliki. Nowa forma ma uwzględniać to, co znajduje się na obecnym pomniku.

– Do tego konkursu mają być ustalone warunki, które będą wymogiem dla uczestników, że wszystkie symbole, które są w tej chwili na tym pomniku, czyli Światowid, „Byliśmy, jesteśmy, będziemy” i symbole państwowości polskiej, mają być uwzględnione – zapowiada Ireneusz Gospodarek.

Burmistrz przekonuje również, że obecny pomnik nie jest dziś dobrze widoczny.

– Dzisiaj ten pomnik jest mało widoczny w tym miejscu. Mamy w miastach dużo większych od Bytowa różnego rodzaju obeliski i pomniki na rondach – przekonuje.

TABLICA PRZY FLADZE NA PLACU ŚWIĘTEJ KATARZYNY

Burmistrz informuje także o innym pomyśle. Chodzi o tablicę, która miałaby stanąć przy maszcie z flagą na placu Świętej Katarzyny. Ma to być miejsce, przy którym będzie można składać kwiaty podczas różnych uroczystości.

– Ustaliliśmy już taką koncepcję z grupą radnych z PiS-u, że taka tablica, gdzie moglibyśmy składać wszyscy, bez względu na nasze zapatrywania, kwiaty z różnych okazji, miałaby zostać umieszczona obok naszej flagi na placu Świętej Katarzyny – mówi Ireneusz Gospodarek.

Jak dodaje, w budżecie wstępnie zabezpieczono już na ten cel pewną kwotę.

– To jest taka nasza wspólna sprawa, żebyśmy umieli się porozumieć w kwestiach, które mają nas łączyć, a nie dzielić – podkreśla burmistrz.

Radnego Borzyszkowskiego te wyjaśnienia nie przekonują. Wraca do hasła znajdującego się na pomniku i zestawia je z planowaną rozbiórką.

– „Byliśmy, jesteśmy”, ale te działania ukierunkowane na zejście z centralnego punktu placu i rozebranie tego pomnika poddają pod wątpliwość tezę, czy będziemy tutaj – komentuje.

SPRAWA WRACA NA SESJĘ

Temat ma wrócić pod obrady Rady Miejskiej w Bytowie w formie uchwały. Jeżeli radni ją przyjmą, w czerwcu może zostać ogłoszony ogólnopolski konkurs na nową formę upamiętnienia. Rozstrzygnięcie nastąpiłoby najwcześniej we wrześniu lub na początku października.

Jedno jest pewne: przebudowa placu Krofeya nie dotyczy już wyłącznie organizacji ruchu i miejsc parkingowych. Dotyka również symboli ważnych dla lokalnej historii Bytowa. Najpierw mieszkańcy słyszą o likwidacji parkingu. Teraz pojawia się pytanie, czy z centrum miasta znika także Światowid.

::news{"type":"see-also","item":"24077"}

::addons{"type":"only-with-us","color":"black"}